Người ta thường nói: Vô cực sinh thái cực, thái cực sinh lưỡng nghi, lưỡng nghi sinh tứ tượng, tứ tượng sinh bát quái, bát quái sinh 64 quẻ. Đấy là nguồn gốc của vạn vật. Như vậy vô cực, thái cực,… là gì.

Vô cực và thái cực

Triết gia đời Tống Chu Đôn Di có viết “Thái cực đồ Thuyết” như sau:

Trong wikipedia cũng có viết về Thái cực như sau:

Thái cực (太極) là một thuật ngữ triết học Trung Hoa miêu tả tính toàn thể không hề phân chia của trạng thái hoàn toàn sơ khai hoặc để nói về tiềm năng vô tận, trái ngược với Vô cực (無極)- nghĩa là không có bắt đầu, không có kết thúc. Khái niệm “thái cực” chủ yếu được biết đến nhờ môn võ “Thái cực quyền” (太極拳).

Lưỡng nghi

Từ thái cực, người ta chia làm âm và dương, và từ đó, khái niệm “Lưỡng Nghi” được hình thành. Lưỡng nghi tức là nghi âm và nghi dương, biểu thị cho âm và dương. Nghi âm được biểu thị bằng 2 nét đứt (- -), nghi dương được biểu thị bằng một nét liền (-)

Tứ tượng

Sau khi đã có nghị âm và nghỉ dưỡng, ta lại bổ sung một vạch nữa vào mỗi nghi. Cụ thể, ở vạch dương bổ sung thêm một vạch dương nữa tạo thành Thái Dương, bổ sung thêm một vạch âm nữa tạo thành thiếu dương. Vạch âm cũng bổ sung thêm một vạch dương nữa tạo thành Thiếu âm, bổ sung thêm một vạch âm nữa tạo thành Thái âm. Như vậy là tứ tượng được hình thành bao gồm: Thái Dương, Thiếu Dương, Thiếu Âm, Thái Âm. Tứ tượng biểu thị cho 4 giai đoạn sinh làm bốn phạm trù trong quá trình biến đổi của vũ trụ.

Bát quái

Bát quái được hình thành khi ta chồng thêm 1 nghi nữa vào tứ tượng, từ tứ tượng sẽ sinh ra bát quái là 8 quẻ: Cần, Đoài, Ly, Chấn, Tốn, Khảm, Cấn, Khôn.

  • Thái dương khi bổ sung thêm 1 nghi nữa sẽ thành quẻ Càn và quẻ Đoài.
  • Thiếu dương khi bổ sung thêm 1 nghi nữa sẽ thành quẻ Ly và quẻ Chấn
  • Thiếu âm khi bổ sung thêm 1 nghi nữa sẽ thành quẻ Tốn và quẻ Khảm
  • Thái âm khi bổ sung thêm 1 nghi nữa sẽ thành quẻ Cấn và quẻ Khôn
Đồ Hình Thái Cực
Đồ Hình Thái Cực

Bát quái sinh 64 quẻ

Còn bát quái sinh 64 quẻ thì sao? Đó là việc chúng là lấy các quẻ đặt chồng lên nhau và được tổng cộng 64 quẻ. Trong kinh dịch sẽ tìm hiểu cặn kẽ hơn về các quẻ này.